Nilalang nga ng Diyos
ang tao ayon sa kaniyang larawan. Sila’y
Kaniyang nilalang na isang lalaki at babae.
Genesis
1:27
Mabilis
na tumatakbo si Roland patungo sa gate ng kanilang paaralan, mag-aalas-otso na
at tatlumpong minuto na siyang huli sa kaniyang unang klase. Habang papalapit
sa kaniyang pupuntahan ay paparami rin ng paparami ang mga mag-aaral na
nakikipag-unahan din sa pagpasok, ‘di alintana ang pawisang katawan dulot ng
pagtakbo, at sa wakas ay narating na rin niya ang nais puntahan. Sandaling
binuksan ang bag at kinuha roon ang I.D na isinukbit sa kaniyang leeg.
Nang makapasok ay agad na tumakbong
muli si Roland upang makahabol at ‘di mapagalitan ng propesor. Mabilis ang
paghakbang sa hagdan, mga dalawa o tatlong baitang ang pilit na inihahakbang ng
kaniyang mga paa. Narating ang ikalawang palapag, ikatlo at sa wakas, ikaapat,
huminto siya sa pagmamadali’t dahan-dahang naglakad patungo sa
kanilang silid.
Nang marating niya ang ikatlong
pinto ng kanilang pasilyo kung saan sila nagkaklase, gaya pa rin ng dati at ng
inaasahan ay naroon na sa loob ang kanilang propesor. Hindi na siya maaaring
pumasok pa at matitiyaga na lamang siya na makinig sa labas ng silid.
Laging ganito ang eksena na kaniyang
nararanasan tuwing araw ng Miyerkules at Sabado, mga araw na maaga ang kaniyang
pasok. Tipikal na ang dahilang trapik para sa ibang mga mag-aaral at kamag-aral
ni Roland ngunit hindi para sa kaniya. Hindi siya nahuhuli ng klase dahil sa
trapik, kundi sa dahilang walang maibigay na pambaon ang kaniyang mga magulang,
kaya’t
napilitan pa siyang maghanap ng mauutangan.
Naghanap siya ng mauupuan sa mga
silid na wala pang nagkaklase, nakakita siya ng isa at ipinuwesto iyon sa
bintana, tapat ng kanilang silid. Dinukot ang panyo sa kaniyang kaliwang bulsa
at pinunasan ang basang leeg at noo ng pawis. Noon lamang niya nakitang masama
pala ang pagkakatitig sa kaniya ng kanilang propesor.
Kinabahan siya, nararamdaman na
naman niyang may hindi magandang mangyayari matapos ang kanilang klase.
Si Roland ay nag-iisang anak ng
mag-asawang Boyet at Pacita, kapwa mga trabahador sa pabrika ng plastikan sa
may Avenida na nagtataguyod sa kaniyang pag-aaral. Nasa ikaapat na taon na si
Roland ng kaniyang pag-aaral sa kolehiyo, nagpapakadalubhasa sa pagiging isang
arkitekto.
Kapwa man may trabaho ang
kaniyang mga magulang, hindi pa rin iyon sapat upang matugunan ang lahat ng
kanilang pangangailangan. Nakatira lamang sila sa isang paupahang bahay kaya’t
malaking bahagi ng kinikita ng kaniyang mga magulang ang napupunta rito.
Sa kabila ng paghihikahos ng
kanilang buhay ay pilit pa ring pinag-aaral si Roland ng kaniyang mga magulang
sa pag-asang ito ang mag-aahon sa kanila sa estado at kalagayan ng kanilang
pamumuhay. Kunsabagay, ilang buwan na lamang ang bibilangin at magtatapos na
siya ng pag-aaral, kaya’t labis ang kaniyang pagsisikap na
ginagawa upang masuklian ang hirap at sakripisyong ginagawa ng kaniyang mga
magulang.
Kumalam ang kaniyang sikmura,
nahihilo siya at halos ‘di na maunawaan ang tinatalakay ng
kanilang propesor. Madalas kasing pumapasok si Roland na ‘di
nag-aagahan, bukod sa madalas siyang mahuli sa klase ay madalas din siyang
hindi kumakain. Kahit na tuwing tanghali at hanggang hapon pa ang kanilang klase ay ‘di
siya nagtatanghalian, tinitiis ang gutom, masiguro lang na kinabukasa’y
may pera pa siyang magagamit papunta sa kanilang paaralan.
Lumipas ang mga oras at ramdam din
niya ang unti-unting panghihina, hanggang sa tuluyan nang natapos ang kanilang
klase’t
lumabas na ang kanilang propesor. Sandaling tumigil sa kaniyang harapan si Mr.
Santiago at sinabing, “Late ka na naman sa klase ko, pumunta
ka mamaya sa office ko at mag-usap tayo!”
At iyon nga ang bagay na
kinatatakutan ni Roland na mangyari, ang magpunta sa office ni Mr. Santiago,
naisip niyang pagagalitan na naman siya nito at sasabihing kailangan nitong
makausap ang kaniyang mga magulang.
Dahil nga sa madalas na mahuli ng
klase si Roland, minsan ay hindi ito nakapagsususlit sa asignatura ni Mr.
Santiago, naaalala pa nga niyang sa pitong pagsusulit na ibinigay nito’y
isa lang ang napasukan niya ng maaga, ang iba’y
hindi na niya nakuha. Matalinong estudyante naman si Roland, nakikipagsabayan
sa kaniyang mga kamag-aral, ngunit sa tuwing nagkaklase sa kanila si Mr.
Santiago, siya ang laging tinatawag nito na para bang siya lang ang mag-aaral
na tinuturuan nito.
Ang ganitong eksena sa loob ng kanilang silid-aral ang madalas na kinakaharap ni Roland, maging ang kaniyang mga kaibigan at kaklase ay naaawa rin sa kaniya..
Pinagtitiyagaan na lamang niya ang mga bagay na ito, pasasaan pa’t
malapit na rin namang matapos ang kanilang klase kay Mr. Santiago at makakawala
na rin siya sa symbolic violence ng guro.
Bawat sandali ay kaniyang
pinangangambahan, ayaw niyang dumating ang oras na matatapos ang kanilang
huling klase. Alas-sais ang tapos ng huling klase at wala siyang ibang
hinihiling kundi sana’y umuwi na ang kinatatakutang propesor
at makalimutan na nitong may pag-uusapan pa sila. Ngunit ang dasal na ito’y
tila ‘di
sinasagot ng nasa itaas nang makita niyang nagtungo msa kabilang silid, tabi ng sa kanila
si Mr. Santiago.
Natapos ang kanilang klase’t
‘di
pa rin natatapos ang klase ni Mr. Santiago sa kabilang silid, , napag-isip-isip
niyang umuwi na lang habang nagtuturo pa ang propesor, ngunit sumagi rin sa
kaniyang isipan na baka mas lalo itong magalit at mas lumaki pang lalo ang
parusang ibigay nito sa kaniya. Hinintay na lamang niya na matapos ang klase ni
Mr. Santiago upang sabay na itong pumunta sa kanilang lugar na pag-uusapan.
Nakayuko siyang nag-iisip sa
kaniyang upuan ng sandaling narinig niyang nagpapaalam na ang mga mag-aaral kay
Mr. Santiago, dali-dali siyang nag-angat ng mukha at kinalma ang sarili upang ‘di
mahalata ang takot na kaniyang ikinukubli.
Sa isang banda’y
naglabasan na ang mga mag-aaral sa kabilang silid at ng matantiya na ni Roland
na wala ng estudyante sa kabilang kwarto’y
lumabas ito. noon niya nakitang papalabas na rin si Mr. Santiago ng silid.
mabilis na kumabog ang kaniyang dibdib ngunit matapang pa rin ang mukhang ‘di
nagpapakita ng takot.
“Handa
ka na ba sa ating pag-uusap?” Tanong ni Mr. Santiago sa isang
mahinang tinig, ‘di
sumagot si Roland, nagpatuloy lamang ito sa paglakad.
Nang marating nila ang opisina’y
agad na binuksan ni Mr. Santiago ang pinto’t
tumuloy sa loob nito kasama si Roland. Lalong lumaki ang takot na kaniyang
nadarama ngayong sila na lang ang magkasama. Noo’y
mag-aalas-nuwebe na ng gabi pagkatingin niya sa kaniyang relo, maya-maya’y
nagsalita si Mr. Santiago.
“Hindi
naman siguro lingid sa iyo kung bakit kita pinatawag?”
Bungad na pananalita ng guro.
“Dahil
sa madalas kang mahuli sa klase ko, malaki ang naging epekto nito sayo at sa
pag-aaral mo.”
Tipong nangangaral ngunit naroon pa rin ang katigasan ng tinig.
Hindi nagsasalita si Roland, waring
hinihintay pa ang susunod na sasabihin ng guro.
“At
dahil sa ginagawa mong iyon, mukhang malabong makapasa ka sa klase ko Mr.
Solis!”
Ngayo’y
napalitan ng kakaibang takot ang nadarama niya, kung kanina’y
ang ikinatatakot niya’y ang mapagalitan ng guro, ngayon, ang
kaniyang lubos na ikinatatakot at ikinabigla ay ang mga sinabi nito sa kaniya.
“Si-sir,
hi-hindi na po ba pe-pwedeng magawan ng paraan?”
Tanong nito na halos magkabulol-bulol sa pagsasalita.
“Sana’y
naisip mo iyan nang mga araw na madalas kang wala sa aking klase! Wika ng guro. Walang ibang maisagot si Roland, gusto niyang magdahilan, na sabihin ang sitwasyon ng kanilang pamumuhay, ngunit naisip niyang maniwala man sa kaniya ang guro, hindi nito mababago ang katotohanang labas ang personal na buhay niya sa kung ano ang sitwasyon niya ngayon sa kaniyang pag-aaral.
Saglit na tila tumigil ang oras sa pagitan ni Roland at Mr. Santiago, wala ng masabi pa ni isang salita si Roland nang...
Ngunit, mayroon akong isang alam na solusyon para makapasa ka sa
klase ko Mr. Solis.”
Nabigyan ng pag-asa ang kanina’y
nanlulumong mundo ni Roland, naisip niyang kung babagsak siya’y
mawawala na ang tiwala at pag-asa ng kaniyang mga magulang na siya nga ang
pag-asa ng kanilang pamilya, natatakot siya na baka hinid na niya matupad ang
pangarap ng kaniyang mga magulang para sa kaniya at ang pangarap ng mga ito
para sa kaniyang magandang kinabukasan.
At ngayon, labis ang kaniyang
pasasalamat dahil binigyan pa siya ng pag-asa at isang pagkakataon ng kaniyang
guro para makapasa. Kung anoman ang ipagagawa sa kaniya ni Mr. Santiago ay
kaniyang gagawin, hindi na niya sasayangin pang muli ang pagkakataong minsan pa’y
ibibigay sa kaniya. Sisiguruhin niyang hindi mababalewala ang lahat ng
paghihirap ng kaniyang mga magulang para lang mapagtapos siya ng pag-aaral.
“Magandang
lalaki ka naman, matikas at sino’ng babae ang hindi maaaring magkagusto
sa’yo.”
Sabi ni Mr. Santiago.
Noo’y
malinaw na kay Roland ang nais ipagawa sa kaniya ni Mr. Santiago, nagkaroon ng
malaking pagtatalo sa kaniyang isipan at pagpili sa kaniyang gagawing desisyon.
Nakasalalay ngayon sa kaniyang mga
kamay ang pagpili, ang bumagsak ng may dangal o pumasa na wala nito.
Naguguluhan siya, at minsan pa’y nagtanong sa kaniyang isipan, ano’ng
mawawala sa akin, dangal, puri at dignidad? Aanhin ko pa ba ang mga iyon, wala
namang makaaalam sa gagawin ko.
Sandali siyang napahinto sa
pag-iisp, nabuo sa kaniyang isipan, isang desisyong magtutulak sa kaniyang
inaalagaang kinabukasan. Ngayo’y handa na siya, nakahanda na ang
kaniyang kalooban sa mga mangyayari.
Habang lantay pa ang gabi, lumisan ang mga liwanag sa silid na iyon, mumunting pusikit na sinag na
nagmumula sa buwan na lamang ang tumatagos sa kanilang kinaroroonan.
Sa gitna ng dilim, mga unggol ng
pantasyang nabuo sa kaniyang isipan, romansang kailanman ay ‘di
niya naisip na maagang maiaalis sa kaniya, isang leksyon na indi sa klase
nagaganap, hindi kinabibilangan ng maraming mag-aaral, mga luha ang tanging
saksi sa gabing iyon ng kanilang malayang pagsasanib.
Mag-aalas-onse na nang gabing iyon
ng makarating si Roland sa kanilang tahanan, gising pa ang kaniyang Ina na
naghihintay sa kaniyang pagdating. Agad na pumasok sa kanilang c.r.,
hawak-hawak ang tabong pambuhos ng tubig sa kaniyang katawan may bahid ng karumihan
at kadustaan.
Naroon sa kaniyang puso’t
isipan, nag-aapoy na galit at rebolusyon, paghihimagsik ng kaniyang damdamin sa
kamusmusang maagang kinuha sa kaniya.
Matapos ang paglilinis, handa na
siyang matulog, humiga siya, isang tinig ang kaniyang narinig.
“Anak,
kumain ka na ba?”
Tanong ng kaniyang Ina sa tinig na nag-aalala.
Sa ‘di
masabing karanasan, naisagot niya na lang... “bukas
na lang po, maaga pa ang pasok ko.
Apir para sa istoryang rumerepresenta ng lipunan. Move the world. ;)
TumugonBurahin